W szkole spędzamy ok. 1/3 normalnego pracującego tygodnia w naszym nastoletnim życiu. To na tyle dużo, że chcemy, aby czas spędzony tam był przyjemny, a jednocześnie jak najbardziej produktywny. Każdy z nas jest inny… Więc choć na czele stoi ustandaryzowany system masowej szkoły powszechnej wywodzący się z XIX-wiecznych Prus obejmujący jednolity program dla dzieci z danych klas uszeregowanych wiekowo, to istnieje wiele ścieżek edukacyjnych, które odbiegają od tej normy. Jeśli zatem czujesz, że nie odnajdujesz się w swojej szkole, to wiedz, że nie jesteś sam! To właśnie dla kreatywnych, nieszablonowo myślących osób powstały te drogi!
 |
| https://www.magnific.com/pl/ |
W zależności od tego, czy lubisz pracować w grupie, czy też nie lub jak dużo czasu zamierzasz poświęcić na naukę możesz zdecydować się na program zamiast szkoły lub oprócz niej. Ważne jest to, aby pomyśleć o tym, dlaczego nie odpowiada mi moja szkoła. Być może problem wcale nie tkwi w programie nauczania, lecz w osobach prowadzących przez niego (nauczycielach) albo w towarzyszach tej podróży (kolegach). Jeśli wahasz się jaka jest przyczyna, zawsze najlepiej zapytać rodzica albo inną zaufaną osobę dorosłą – w końcu oni przechodzili przez to samo. Pomyśl, że Ty i tak jesteś w dużo lepszej sytuacji niż oni- jeszcze 20 lat temu nikomu nawet nie śniło się o innych ścieżkach niż ta standardowa.
Ale do rzeczy: jak te ścieżki wyglądają?
Programy angielskojęzyczne
W obliczu rosnącej globalizacji powstały liczne programy angielskojęzyczne – jednym z nich jest IB – International Baccalaureate. To coś dla osób, które marzą o studiowaniu za granicą, aby zdobyć jak najlepsze wykształcenie lub utorować sobie drogę do przyszłej pracy z racji wysokich zarobków dla danej dziedziny w danym kraju (najlepiej wcześniej sprawdzić to na stronie fedsalary.com, która posiada dane dla 12 009 zawodów i 138 krajów). Ważna jest tutaj przede wszystkim dobra znajomość języka, który przed maturą musisz doprowadzić minimum do poziomu C1. Choć litera „C” może brzmieć przerażająco, to nie jest to wcale takie trudne – czteroletnie licea oferujące dwuletni program IB realizowany w 3 i 4 klasie już przez pierwsze dwa lata prowadzone jest Pre-IB, co prócz innego systemu wyboru przedmiotów w zasadzie niczym się nie różni – wszystkie przedmioty oprócz języka ojczystego (polskiego) są realizowane w j. angielskim. Już samo zanurzenie się w języku sprawia, że wchodzi on w krew i staje się czymś zupełnie naturalnym (potwierdzone przez wielu moich znajomych i członków rodziny). W ramach IB wybiera się 6 przedmiotów z różnych grup tematycznych tak, aby rozwijać się interdyscyplinarnie – obowiązkowy jest język ojczysty, język angielski oraz jeden z dwóch rodzajów matematyki – tak, rodzaje są dwa – pierwszy, czyli Mathematics AA (Analysis and Approaches) jest bardziej klasyczny i teoretyczny – dużo tu algebry, funkcji tego, co znamy z polskich szkół, natomiast Mathematics AI (Applications and Interpretation) koncentruje się na statysctyce, analizie danych, modelowaniu i finansach.
Innym angielskojęzycznym programem, który jest dopiero wdrażany w Polsce i jest znacznie mniej ustandaryzowany niż powyższy, jest A-Levels. Można się go podjąć w ok. 20 szkołach lub centrach edukacyjnych w Polsce. To typowo brytyjski prestiżowy egzamin zwieńczający szkołę średnią. Uczeń kształcący się w takim systemie wybiera trzy lub cztery przedmioty i uczy się ich bardzo intensywnie. Program stawia więc na jeszcze większą specjalizację. Egzamin wymaga więcej argumentowania, samodzielnego rozumowania oraz mniej zadań opartych na pamięciowym odtwarzaniu faktów, co też staje się coraz bardziej charakterystyczne dla matury polskiej. Program ten nie jest czymś tak uniwersalnym jak IB, to typowo brytyjski system, który jednak jest honorowany przez bardzo wiele uniwersytetów na całym świecie – warto rozważyć tą opcję jeśli dążysz do jak najlepszej specjalizacji.
 |
| https://www.magnific.com/pl/darmowe-zdjecie/ |
Autorski program – Indywidualny tok nauki
Istnieją także rozwiązania, które można zrealizować w obrębie własnej szkoły bez konieczności zmieniania jej. Co z osobami, które już dobrze wiedzą, w którym kierunku chcą się rozwijać? Jest wśród nas wiele młodych naukowców, matematyków, humanistów, artystów, którzy nudzą się na niektórych lekcjach z klasą lub też program szkolny jest do nich niedostosowany. Specjalnie dla nich powstał indywidualny tok nauki. W jego ramach uczeń może sam z pomocą nauczyciela skonstruować swój program nauczania, po badaniu w poradni psychologiczno-pedagogicznej. Dany przedmiot można realizować w wymiarze większej ilości godzin i w zwiększonym stopniu trudności. Ja sama jestem na indywidualnym toku z j. angielskiego i j. niemieckiego i wiem jak to wygląda w rzeczywistości na regularnych lekcjach wpisanych do planu godzin uczę się z nauczycielem jeden na jeden mam zatem więcej okazji do pytań i możliwość dostosowania poziomu do mich umiejętności.
Czy szkoła musi być budynkiem? – Szkoła w Chmurze i Szkoły Alternatywne
Idea nauczania domowego z pewnością nie jest dla nikogo tajemnicą – zdecydowane plusy do przede wszystkim wyeliminowanie problemów związanych z dojazdami, które dla niektórych są znacznym wyzwaniem, a także dostosowanie tempa nauki do możliwości ucznia. To również idealne rozwiązanie dla osób często podróżujących np. ze względów zarobkowych, czy też młodych przedsiębiorców rozwijających startupy albo sportowców wyczynowych. Minusy to między innymi ograniczony kontakt z rówieśnikami oraz trudności związane z samokształceniem. Okazuje się, że może to w znacznej części rozwiązać Szkoła w Chmurze – obejmuje ona te same założenia, co nauczanie domowe, ale oprócz tego uczestnik dostaje dostęp do platformy, na której znajdują się materiały, pomoce naukowe i karty pracy, z których mogą być później oceniani. Możliwy jest także model hybrydowy, który łączy spotkania z tutorem jeden na jeden oraz samodzielną pracę na projektami. To ty decydujesz, kiedy masz wenę do nauki, kiedy jesteś zmęczony i potrzebujesz odpoczynku, a kiedy masz ochotę pójść na zajęcia sportowe. Istnieje też pewna dowolność jeśli chodzi o zdawanie egzaminów – można to robić od września do końca maja. Szkoła w Chmurze oferuje też różnego rodzaju warsztaty i stawia przede wszystkim na rozwijanie pasji. Jest tu też miejsce na poznawanie nowych osób – możliwe jest uczestnictwo w wyjazdach, grupach dyskusyjnych; dla modelu hybrydowego prowadzone są także regularne spotkania klasowe.
Coraz większą popularnością cieszą się szkoły alternatywne – to pewnego rodzaju manifest dla jeszcze większej wolności uczniów. Tu nauczyciel jest jedynie mentorem – uczniowie samodzielnie przygotowują projekty; popularna jest też metoda peer-to peer (z ang.: „rówieśnik do rówieśnika”), gdzie to właśnie kooperacja jest kluczem i każdy wnosi jakąś cząstkę swojej wiedzy do danego zadania – można więc powiedzieć, że to rówieśnik uczy rówieśnika. Jedną z najstarszych szkół alternatywnych jest Summerhill School w Wielkiej Brytanii założona 1921 r., a zatem wtedy, gdy w Polsce bezpłatna państwowa edukacja dopiero raczkowała. Najbardziej osobliwą zasadą jest ta, że… lekcje nie są obowiązkowe! Szkoła opiera się na samorządności uczniów i nauczycieli, od początku była też neutralna światopoglądowo i areligijna – dziś może to wydawać się oczywiste, ale jeszcze niedawno wcale tak nie było…
Zarówno to, jak i inne rozwiązania bazujące na edukacji domowej mają swoich zwolenników, ale i przeciwników – na ten temat można by było dużo debatować…
 |
| https://www.magnific.com/pl/ |
Szkoła jest dla nas
Drodzy uczniowie! Szkoły nie powstały dla nauczycieli ani dla rodziców – one są dla Was. Dlatego wyciskajcie z systemu tyle, ile można, tak, aby to Wam przebywało się w tym środowisku jak najlepiej. Pamiętajcie, że istnieje również niezliczona liczba szkół muzycznych, artystycznych, czy cyrkowych, o których jeszcze opowiemy… Wystarczy tylko przemyśleć swoje zainteresowania i poszukać!
Jeśli jesteście głodni wiedzy i spodobała Wam się nauka o nauce, koniecznie posłuchajcie mojego podcastu i śledźcie nasze audycje w Radiu Pryzmat.
Małgorzata Cyrwus